مقدمه مصحح بسم الله الرحمن الرحيم * هست كليد در گنج حكيم « نظامى » معين الدين محمد زمچى اسفزارى 1 - معين الدين محمد زمچى اسفزارى مؤلف كتاب : « روضات الجنات فى اوصاف مدينة هرات » يكى از افاضل نويسندگان نامدار خراسان در سدهء نهم ، و از سخندانان و منشيان زبردست دربار سلطان حسين ميرزا بايقرا ، و از استادان مدرسه هرات در فنون ادبى بشمار ميرفت . اسفزارى از جمله چند تن مورخين بااطلاع هرات است كه تاريخ آنشهر را نوشته‌اند ، و تاريخ او يعنى همين كتاب حاضر كامل‌ترين و جامع‌ترين تواريخ هرات مىباشد ، و اين كتاب با تصنيف ديگر او كه ترسلى در فن انشاء و نثرنويسى است در آن عصر در معاهد و محافل ادبى شهر هرات و در ساير بلاد خراسان مشهور و مورد استفاده پژوهندگان فضل و طلاب ادب بوده است . سده نهم يكى از ادوار مشعشع تاريخ فكرى و ادبى ايران مىباشد ، درين روزگار فرخنده درخت گشن بيخ و بسيار شاخ زبان شيرين پارسى درى بار ديگر در سرزمين خراسان ( ايران شرقى ) بارور گرديده و آن استان پردستان كهن‌سال را - كه از ديرباز مهد دلاوران ميدانهاى رزم و بزم و سخن‌آرا بوده است - گلزار ادبيات دلكش درى و سرابستان فرهنگ و هنرهاى زيباى ايران ساخته است . شهر زيباى هرات در آن عصر در وسط سرزمين مقدس و مردخيز خراسان - علاوه بر مقام ارجمند اجتماعى و سياسى كه داشته و پاىتخت و مقر شهرياران خراسان بوده است - كانون اين جنبش فرهنگى و ادبى عظيم بوده و بزرگترين مدرسه ادبيات زبان پارسى درى بشمار است . دربار باشكوه شهر عظيم هرات در آن روزگار بخت يار مجمع : شعراء ، سخندانان ، نويسندگان ، هنرمندان ، نقاشان ، تذهيب‌كاران ، نوازندگان ، موسيقىدانان ، معمائيان و ديگر دانشمندان علوم عربى از : فقها ، مفسرين ، فلاسفه ، متكلمين و اهل تصوف و عرفان بوده است .